Bánh Chưng và triết lý âm dương ngày Tết cổ truyền Việt Nam

Dân tộc nào cũng có những món ăn, món bánh truyền thống, song chưa thấy dân tộc nào có một món thức ăn vừa độc đáo, hấp dẫn vừa gắn liền với truyền thuyết dân tộc lâu đời cùng nhiều ý nghĩa sâu xa về nhân sinh, vũ trụ như bánh chưng Việt Nam. Bánh chưng có hình vuông, màu xanh là tượng trưng của trái đất. Bánh chưng còn chứa đựng những triết lý âm dương mà không phải ai cũng biết.

Bánh chưng – món ăn quốc hồn quốc túy của dân tộc
Bánh chưng – món ăn quốc hồn quốc túy của dân tộc

Tết Nguyên Đán theo phong tục của người Việt Nam, không kể vùng miền, dân tộc, ba ngày Tết ai ai cũng sắm sửa mọi thứ để đón một năm mới đến, và bánh chưng là thức bánh không thể thiếu được. Không có bánh chưng, cái Tết sẽ thiếu đi sự ý nghĩa và thú vị.

Bánh chưng ra đời là sản phẩm của nền văn minh nông nghiệp lúa nước lâu đời của nước ta. Bánh chưng vừa bình dị, dân dã, thân thiết với người Việt lại thể hiện được tính tư duy sâu sắc của người xưa cũng như thấm đượm triết lý ân dương, tam tài, ngũ hành.

Khi cắt bánh chưng ra, một miếng bánh sẽ hội tụ hài hòa tổng thể 5 màu sắc hấp dẫn: màu vàng ngà của nhân đậu xanh bùi bùi thơm thơm, màu đỏ hồng của thịt heo vừa óng ánh vừa hấp dẫn, màu trắng ngần của nếp dẻo dẻo, màu xanh của lá dong và màu đen của hạt tiêu. Năm màu sắc ấy tượng trưng cho ngũ hành trong triết lý phương Đông. Màu đen - Thủy, màu đỏ - Hỏa, màu xanh – Mộc, màu trắng – Kim và màu vàng – Thổ. Ngũ hành tương sinh tương khắc hài hòa và bổ trợ cho nhau trong tổng thể chiếc bánh chưng vuông vức tưởng đơn giản mà chứa đựng cả triết lý âm dương sâu sắc.

Bánh chưng chứa đựng triết lý âm dương sâu sắc của đất trời

Bánh chưng chứa đựng triết lý âm dương sâu sắc của đất trời

Màu vàng của đậu xanh ứng với hành thổ trong thế đất vuong nằm ở trung tâm, điều này tượng trưng cho con người. Đặt cạnh đậu xanh là thịt lợn đỏ hồng, đây là hai phạm trù âm dương hòa quyện vòa nhau (đậu xanh là sản phẩm từ thực vật, thể hiện văn hóa trọng tình hay còn được ví như âm; thịt heo là sản phẩm từ động vật, thể hiện văn hóa trọng động hay còn có nghĩa là dương. Hai thứ này bổ trợ cho nhau, nương tựa và chuyển hóa cho nhau. Thực vật là nguồn sống của động vật và ngược lại những chất thải của động vật lại là nguồn dinh dưỡng cho thực vật phát triển.

Đặc biệt, bánh chưng còn thể hiện triết lý âm dương trong cách bố trí hình thể cũng như nhân bánh. Hình vuông (âm), nhân bánh hình tròn (dương). Bao bọc của nhân đậu và thịt heo (âm – dương) là màu trắng của nếp. Như vậy, nếp – đậu – thịt heo (âm – dương – âm, thực vật – động vật – thực vật) tất cả tạo thành tam tài.

Từ âm dương đến tam tài, tam tài đã phát triển lên thành ngũ hành – đó là lạm bàn bản chất của bánh chưng. Kể cả quá trình luộc bánh chưng cũng thể hiện triết lý ngũ hành thủy - hỏa - mộc - kim - thổ. Bởi khi luộc bánh, ta phải dùng nồi kim loại lớn (kim) sau đó xếp bánh vào nồi rồi đổ nước (thủy) vào, đốt củi (mộc) để tạo ra lửa (hỏa). Cả 5 yếu tố trên luôn bổ trợ cho nhau trong tất cả công đoạn tạo nên chiếc bánh chưng.

Bánh chưng từ lâu đã hình thành một nét đẹp văn hóa của dân tộc

Bánh chưng từ lâu đã hình thành một nét đẹp văn hóa của dân tộc

Có thể thấy, chiếc bánh chưng trong ngày tết cổ truyền của nước ta là sự hình thành cả một tư duy độc đáo. Nó không đơn thuần chỉ là một món bánh mang nghĩ vật chất hay món ăn bình thường, mà ẩn sâu bên trong là văn hóa tinh thần chứa đựng triết lý âm dương, mang đậm nét tính cộng động trong nền văn hóa nông nghiệp lúa nước của dân tộc ta.

Bánh chưng chính là biểu trưng của ngày Tết cổ truyền dân tộc, do đó chúng ta cần phải gìn giữ và luôn phát huy vị thế của nó trong ngày Tết dù là hiện tại hay trong tương lai.

Xem 439 lần

Đánh giá

0%(0 bình chọn)


Đăng ký để được tư vấn miễn phí!

  • Vui lòng nhập vào họ tên
  • Vui lòng nhập số điện thoại
  • Vui lòng nhập chính xác email liên hệ
  • Vui lòng chọn ngành học
  • Vui lòng chọn nơi muốn học
  • Vui lòng chọn thời gian đăng ký tư vấn

Hướng Nghiệp Á Âu

  • 259B Hai Bà Trưng, P.6, Q.3
    Tel: (028) 3820 8788

  • 473 Sư Vạn Hạnh, P.12, Q.10
    Tel: (028) 6290 5588

  • 145 Xuân Hồng, P.12, Q.Tân Bình

  • 94 Phan Xích Long, P.3, Q.Bình Thạnh
    (số cũ S54 – S55 Phan Xích Long, gần cuối đường Phan Xích Long giao với Vạn Kiếp)
    Tel: (028) 3517 2308

  • 235 Nguyễn Văn Cừ, P.Nguyễn Cư Trinh, Q.1
    (Lầu 4 – Trung Tâm Thương Mại Nowzone)

  • 02 Khu biệt thự Chu Văn An, Đường số 1, P.26, Q.Bình Thạnh
    (từ Chu Văn An rẽ vào Đường số 2, 4, 8 hoặc 12 để đến Đường số 1)
    Tel: (028) 6290 9988 - (028) 6294 8320 - (028) 6294 8387

  • 288 Điện Biên Phủ, P.Chính Gián, Q.Thanh Khê
    Tel: (0236) 3739 988

  • 150 Lê Văn Hiến, P.Khuê Mỹ, Q.Ngũ Hành Sơn
    Tel: (0236) 3953 988

  • O13 - O14 Đồng Khởi, P.Tam Hòa, TP. Biên Hòa
    Tel: 1800 6148

  • 55 Trần Quang Khải, P.Thắng Lợi, TP. Buôn Ma Thuột

  • 49-51 ĐƯỜNG A4, KHU ĐÔ THỊ VCN PHƯỚC HẢI, P.PHƯỚC HẢI, TP.NHA TRANG